Dứa thanh mát, giàu vitamin và có vị ngọt tự nhiên nên được nhiều người yêu thích. Thế nhưng, không ít người từng cảm thấy lưỡi và vòm họng châm chích, ngứa rát nhẹ sau khi ăn dứa tươi. Nguyên nhân không chỉ nằm ở vị chua mà còn liên quan đến một loại enzyme đặc biệt có trong loại quả này.
“Sát thủ” phân giải protein trên bề mặt lưỡi
Dứa chứa một nhóm enzyme phân giải protein (protease) được gọi chung là bromelain, tập trung nhiều ở phần lõi và vỏ quả. Trong đời sống, đây cũng là lý do dứa thường được dùng để ướp các loại thịt dai, giúp thịt nhanh mềm hơn khi chế biến.
Khi ăn dứa tươi, bromelain tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc lưỡi, môi và khoang miệng. Bề mặt lưỡi được bao phủ bởi một lớp màng bảo vệ có thành phần protein. Lúc này, enzyme bromelain bắt đầu phân giải các protein trên lớp niêm mạc này.
Cảm giác rát, xót hoặc râm ran mà nhiều người gặp phải chính là phản ứng khi lớp bề mặt của niêm mạc bị tác động. Khi kết hợp với các acid tự nhiên có trong dứa, chẳng hạn acid citric và acid ascorbic, cảm giác xót rát có thể trở nên rõ rệt hơn.
Rát lưỡi khi ăn dứa có nguy hiểm không?
Thông thường, cảm giác châm chích hoặc rát lưỡi sau khi ăn dứa là hiện tượng lành tính và chỉ diễn ra tạm thời.
Sau khi dứa được nuốt xuống dạ dày, môi trường acid của dịch vị sẽ làm giảm hoạt tính của bromelain. Trong khi đó, niêm mạc miệng cũng có khả năng phục hồi nhanh chóng. Vì vậy, cảm giác khó chịu thường giảm dần và biến mất sau một khoảng thời gian.
Tuy nhiên, nếu sau khi ăn dứa xuất hiện các triệu chứng như sưng môi, nổi mề đay, ngứa dữ dội hoặc khó thở, đây có thể là dấu hiệu của phản ứng dị ứng thực phẩm chứ không đơn thuần là cảm giác rát do bromelain. Khi đó, cần chú ý theo dõi và tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu triệu chứng nghiêm trọng.
Mẹo ăn dứa thoải mái, hạn chế cảm giác châm chích
Nếu thường xuyên bị rát lưỡi khi ăn dứa tươi, một số cách xử lý đơn giản có thể giúp giảm cảm giác khó chịu:
Ngâm nước muối loãng: Sau khi gọt vỏ và bỏ mắt, cắt dứa thành những miếng vừa ăn rồi ngâm trong nước muối loãng khoảng 10-15 phút. Cách này có thể giúp giảm hoạt tính của bromelain và khiến dứa dễ ăn hơn.
Loại bỏ phần lõi: Phần lõi cứng của dứa có hàm lượng bromelain tương đối cao. Cắt bỏ lõi trước khi ăn có thể giúp giảm lượng enzyme tiếp xúc với khoang miệng.
Chế biến bằng nhiệt: Bromelain là enzyme nhạy cảm với nhiệt. Khi dứa được nấu, xào, nướng hoặc chế biến thành mứt, nhiệt độ cao sẽ làm enzyme bị biến tính, từ đó giảm hoặc loại bỏ hoạt tính của bromelain và hạn chế cảm giác rát lưỡi.
Không nên ăn quá nhiều dứa khi bụng đói: Với những người có dạ dày nhạy cảm, ăn dứa lúc đói có thể gây cảm giác khó chịu do lượng acid và các thành phần khác trong quả. Vì vậy, nên ăn với lượng vừa phải và tránh dùng dứa khi bụng đang quá rỗng nếu cơ thể dễ bị kích ứng.
Nhìn chung, cảm giác rát hoặc châm chích nhẹ khi ăn dứa tươi thường không đáng lo. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến sự kết hợp giữa bromelain và các acid tự nhiên trong quả dứa. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sưng, nổi mề đay hoặc khó thở, cần nghĩ đến khả năng dị ứng thay vì chỉ xem đó là phản ứng thông thường khi ăn dứa.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
