Co thắt nhẹ hay đầy hơi khi hành kinh là bình thường nhưng nếu đau bụng kinh dữ dội hoặc có thể kèm chảy máu ồ ạt, đó có thể là dấu hiệu bệnh lý phụ khoa nguy hiểm cần đi khám ngay.
Đau bụng kinh đối với nhiều phụ nữ không chỉ là một hiện tượng sinh lý tự nhiên mà còn là một "cuộc chiến" thực sự với những cơn đau quặn thắt.
Theo ThS.BS Lê Quang Dương, Giám đốc Trung tâm Phát triển Sức khỏe Bền vững (VietHealth), dù đây là tình trạng phổ biến, nhưng ranh giới giữa biểu hiện bình thường và dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm thường rất mong manh khiến nhiều người chủ quan bỏ qua. Việc thấu hiểu rõ nguyên nhân gốc rễ không chỉ giúp phụ nữ tìm ra giải pháp giảm đau hiệu quả mà còn là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe sinh sản về lâu dài.
1. Khi nào đau bụng kinh là dấu hiệu nguy hiểm?
Đau bụng kinh có thể do 6 tình trạng bệnh lý và yếu tố nguy cơ nghiêm trọng gây ra.
Thông thường, các cơn co thắt bắt đầu trong vòng 24 giờ trước hoặc ngay khi bắt đầu kỳ kinh và kéo dài vài ngày. Tuy nhiên, ngoài yếu tố sinh lý nguyên phát, đau bụng kinh còn có thể do 6 tình trạng bệnh lý và yếu tố nguy cơ nghiêm trọng gây ra (như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung hay viêm vùng chậu).
Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ ngay nếu cơn đau làm gián đoạn sinh hoạt hàng ngày, vì đây có thể là tín hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe cần can thiệp y tế kịp thời.
2. Một số tình trạng gây ra các cơn đau bụng kinh dữ dội
2.1. Lạc nội mạc tử cung
Theo ThS.BS Lê Quang Dương, lạc nội mạc tử cung là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra những cơn đau bụng kinh kinh hoàng. Đây là tình trạng các mô giống nội mạc tử cung phát triển bất thường bên ngoài tử cung, bám vào buồng trứng, ống dẫn trứng, bàng quang, sàn chậu, hoặc thậm chí ở ruột và phổi.
Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này dẫn đến viêm mạn tính, dính buồng chậu, hình thành nang máu và xuất huyết nội. Đáng chú ý, BS Lê Quang Dương nhấn mạnh cơn đau này không chỉ xuất hiện trong kỳ kinh mà có thể kéo dài dai dẳng 24/7, kèm theo đau lưng hoặc các triệu chứng tiêu hóa dễ bị nhầm lẫn với hội chứng ruột kích thích.
2.2. Lạc nội mạc trong cơ tử cung
Giống như lạc nội mạc tử cung, lạc nội mạc trong cơ tử cung ngoại trừ việc thay vì mô nội mạc tự cấy vào bên ngoài tử cung, nó lại được tìm thấy nằm sâu bên trong lớp cơ tử cung.
Theo ThS.BS Lê Quang Dương, phụ nữ bị lạc nội mạc trong cơ tử cung, tử cung hoạt động giống như một khối cơ bị bầm tím. Các triệu chứng của bệnh bao gồm đau bụng kinh ở vùng trung tâm và đau khi quan hệ tình dục, cơn đau có thể kéo dài đến một hoặc hai ngày sau đó. Bệnh thường gặp ở phụ nữ trên 30 tuổi đã có con, tuy nhiên, cũng đã được nhìn thấy ở lứa tuổi thanh thiếu niên.
2.3. U xơ tử cung
Cứ 4 phụ nữ thì có tới 3 người sẽ phát triển u xơ tử cung, nhưng hầu hết sẽ không gặp bất kỳ triệu chứng nào. U xơ có kích thước từ siêu hiển vi đến đủ lớn để làm biến dạng hình dạng của tử cung.
ThS.BS Lê Quang Dương cho biết, u xơ tử cung có thể biến kỳ kinh nguyệt hàng không chỉ làm tăng lượng máu chảy mà còn tăng mức độ nghiêm trọng của cơn đau. Lý do đằng sau cơn đau là trong kỳ kinh, tử cung phải co bóp mạnh để tống những cục máu đông lớn vốn là hệ quả của việc chảy máu nhiều, Nhưng may mắn, u xơ không làm tăng nguy cơ ung thư tử cung và rất hiếm khi trở thành ung thư.
2.4. Vòng tránh thai bằng đồng
Vòng tránh thai bằng đồng là một hình thức kiểm soát sinh sản không vĩnh viễn, không nội tiết, có thể ngăn ngừa mang thai lên đến 10 năm. Dụng cụ này được đặt vào tử cung bởi nhân viên y tế có chuyên môn, hoạt động bằng cách liên tục giải phóng đồng để làm mất khả năng di động của tinh trùng và ngăn trứng làm tổ.
ThS.BS Lê Quang Dương cho biết, vòng tránh thai bằng đồng, trái ngược với vòng tránh thai nội tiết progestin, có thể khiến kỳ kinh ra nhiều máu và đau đớn hơn, đặc biệt là trong vài chu kỳ đầu sau khi đặt. Tuy nhiên, hãy lưu ý, nếu phụ nữ đã đặt vòng tránh thai bằng đồng trong nhiều năm và đột nhiên bị đau bụng kinh dữ dội, thì nguyên nhân không phải do vòng tránh thai.
2.5. Viêm vùng chậu
Viêm vùng chậu là tình trạng nhiễm trùng đường sinh sản ở nữ giới, thường gặp nhất là do các bệnh lây truyền qua đường tình dục không được điều trị. Nếu không chữa trị, viêm vùng chậu có thể gây viêm, để lại sẹo, đau bụng kinh dữ dội và vô sinh.
Viêm vùng chậu xảy ra phổ biến nhất vì các bệnh nhiễm trùng lây qua đường tình dục tạo ra mô sẹo và các vết dính trong vùng chậu.
Trong kỳ kinh nguyệt, các hormone ảnh hưởng đến tử cung và các cấu trúc xung quanh bao gồm cả mô sẹo và các vết dính này làm gia tăng tình trạng viêm, chảy máu và đau đớn. Nếu được phát hiện sớm, viêm vùng chậu có thể được điều trị bằng kháng sinh, nhưng kháng sinh sẽ không thể phục hồi những tổn thương cấu trúc do nhiễm trùng gây ra.
2.6. Dị tật tử cung
Ngay từ giai đoạn bào thai, tử cung được hình thành từ sự hợp nhất của hai ống Müllerian. Nếu quá trình này bị lỗi, tử cung sẽ có cấu trúc bất thường như: tử cung hai sừng (hình trái tim), có vách ngăn, tử cung một sừng hoặc tử cung đôi.
Những dị tật này tạo ra vách ngăn hoặc gây tắc nghẽn, khiến dòng máu kinh không thể thoát ra ngoài trơn tru. Hệ quả là áp lực trong tử cung tăng cao, dẫn đến những cơn đau quặn thắt dữ dội, đau khi quan hệ và làm tăng nguy cơ vô sinh ở phụ nữ.
3. Áp dụng cách xoa dịu đau bụng kinh tại nhà
Nếu cơn đau không quá nghiêm trọng, có thể áp dụng ngay các liệu pháp tự nhiên sau để cơ thể dễ chịu hơn:
Chế độ ăn uống: Ưu tiên thực phẩm nguồn gốc thực vật và chất béo lành mạnh để kháng viêm, giảm cường độ đau. Tuyệt đối nói không với thuốc lá và rượu bia.
Liệu pháp nhiệt: Chườm ấm vùng bụng dưới hoặc ngâm mình trong nước nóng giúp các cơ tử cung thư giãn tức thì.
Vận động nhẹ nhàng: Duy trì tập thể dục ít nhất 45 phút/ngày (3 buổi/tuần). Đặc biệt, yoga được chứng minh giúp cải thiện đáng kể cả thể lực lẫn cơn đau.
Thư giãn tinh thần: Tập thiền hoặc các bài tập hít thở để giải tỏa căng thẳng tâm lý - tác nhân khiến cơn đau tồi tệ hơn.
Bách Nguyên (Theo SKĐS)
