Trong các nguyên nhân gây hiếm muộn ở nữ giới, bệnh lý tại vòi trứng chiếm tỷ lệ khoảng 25 - 35%. Tắc vòi trứng thường diễn biến âm thầm và không có triệu chứng rõ rệt nhưng lại là rào cản trực tiếp đối với quá trình thụ thai tự nhiên.
Vòi trứng (hay ống dẫn trứng) là hai ống nhỏ nối từ tử cung đến buồng trứng. Tắc vòi trứng là tình trạng vòi trứng bị chít hẹp, dính liền hoặc có vật cản bên trong. Hậu quả là tinh trùng không thể bơi đến gặp trứng, hoặc phôi thai đã hình thành nhưng không thể di chuyển về tử cung làm tổ, dẫn đến vô sinh hoặc nguy cơ thai ngoài tử cung đe dọa tính mạng.
Theo các chuyên gia sản phụ khoa, đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh ở nữ giới, chiếm khoảng 25 - 35% các trường hợp khó thụ thai.
1. Nguyên nhân gây tổn thương vòi trứng
Viêm nhiễm là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng tắc vòi trứng, phổ biến nhất là các bệnh lây truyền qua đường tình dục do vi khuẩn Chlamydia và lậu cầu. Khi xâm nhập vào cơ quan sinh dục, các tác nhân này gây viêm ngược dòng từ cổ tử cung lên vòi trứng. Nếu không được điều trị triệt để, quá trình viêm sẽ để lại các mô sẹo xơ cứng, làm dính các tua loa vòi hoặc gây ứ dịch thực thể.
Theo TS.BS Phan Chí Thành - Bệnh viện Phụ sản Trung ương, nhiều chị em quan hệ tình dục, vệ sinh và chăm sóc âm đạo không đúng cách dẫn tới tắc hai vòi trứng. Thường gặp nhất là thói quen thụt rửa âm đạo, bệnh viêm nhiễm phụ khoa dẫn tới vi khuẩn ngược dòng lên hai vòi trứng, tử cung gây ra các biến chứng.
Một số trường hợp chị em khi sinh ra đã bị chít hẹp dẫn đến thiếu một phần hoặc toàn bộ vòi trứng, làm ảnh hưởng tới khả năng sinh sản. Ngoài ra, tiền sử nạo phá thai không an toàn, phẫu thuật ổ bụng (như mổ ruột thừa vỡ) hoặc bệnh lạc nội mạc tử cung cũng là những yếu tố nguy cơ cao. Các mô nội mạc phát triển sai vị trí có thể gây dính vòi trứng vào các cơ quan lân cận, làm gập góc hoặc tắc nghẽn lòng ống dẫn.
2. Dấu hiệu nhận biết tắc vòi trứng
Viêm tắc vòi trứng thường không có triệu chứng rõ ràng. Đa số phụ nữ vẫn có chu kỳ kinh nguyệt bình thường và không nhận thấy sự thay đổi của cơ thể, dễ dẫn đến tâm lý chủ quan. Người bệnh thường chỉ phát hiện tình trạng này khi đi khám hiếm muộn.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người bệnh có thể gặp phải các dấu hiệu cảnh báo mờ nhạt như đau âm ỉ hoặc quặn thắt ở vùng bụng dưới, đặc biệt là trong kỳ kinh nguyệt (thường gặp ở người bị lạc nội mạc tử cung hoặc ứ dịch vòi trứng), kinh nguyệt không đều, dịch tiết âm đạo bất thường nếu nguyên nhân xuất phát từ viêm nhiễm. Đây là những biểu hiện của tình trạng viêm nhiễm vùng chậu mà chị em cần lưu ý để thăm khám sớm.
3. Giải pháp nào cho phụ nữ bị tắc vòi trứng?
Việc chẩn đoán tắc vòi trứng hiện nay rất chính xác nhờ phương pháp chụp Xquang tử cung - vòi trứng có cản quang (HSG) hoặc siêu âm bơm nước buồng tử cung. Thuốc cản quang được bơm vào tử cung sẽ giúp bác sĩ quan sát rõ vị trí và mức độ tắc nghẽn trên hình ảnh phim chụp.
Các xét nghiệm khác có thể được chỉ định bao gồm siêu âm, phẫu thuật nội soi thăm dò hoặc nội soi tử cung (trong đó một camera mỏng được đặt qua cổ tử cung để quan sát tử cung). Công việc máu để kiểm tra sự hiện diện của các kháng thể Chlamydia (có nghĩa là nhiễm trùng trước đó hoặc hiện tại) cũng có thể được yêu cầu.
Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp:
Phẫu thuật nội soi thông tắc: Nếu tình trạng tắc nghẽn nhẹ, sẹo dính ít và xảy ra ở đoạn gần (đoạn eo), bác sĩ có thể phẫu thuật nội soi để gỡ dính, tạo hình và thông vòi trứng, giúp tái tạo cơ hội mang thai tự nhiên.
Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): Đây là "tiêu chuẩn vàng" cho những trường hợp tắc vòi trứng nặng, tắc cả hai bên hoặc ứ dịch vòi trứng. Với IVF, bác sĩ sẽ lấy trứng và tinh trùng kết hợp trong phòng thí nghiệm để tạo phôi, sau đó chuyển trực tiếp phôi vào tử cung người mẹ, hoàn toàn "đi đường vòng" bỏ qua vòi trứng.
4. Cách phòng ngừa viêm tắc vòi trứng
Để phòng ngừa viêm tắc vòi trứng, chị em phụ nữ cần giữ vệ sinh vùng kín, vệ sinh kinh nguyệt đúng cách, quan hệ tình dục an toàn để phòng tránh viêm nhiễm và các bệnh lây qua đường tình dục.
Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nên tầm soát bệnh lây truyền qua đường tình dục thường xuyên là một bước quan trọng trong việc ngăn ngừa vô sinh do ống dẫn trứng. Nếu bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc nhiễm trùng vùng chậu được phát hiện sớm, việc điều trị có thể giúp ngăn ngừa sự phát triển của các mô sẹo.
Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào cảnh báo viêm nhiễm phụ khoa, việc thăm khám và tuân thủ phác đồ điều trị dứt điểm ngay từ sớm để tránh vi khuẩn lây lan ngược dòng. Chị em nên chủ động tìm hiểu và áp dụng các biện pháp tránh thai phù hợp để hạn chế tình trạng mang thai ngoài ý muốn, từ đó bảo vệ vòi trứng khỏi những tổn thương sẹo dính do các thủ thuật nạo phá thai gây ra.
Bách Nguyên (Theo SKĐS)
