Thói quen ăn sáng tưởng chừng vô hại như dùng đồ ăn để qua đêm, thịt chế biến sẵn hay thực phẩm chiên rán có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nếu duy trì thường xuyên. Lựa chọn thực phẩm cân đối và lành mạnh sẽ giúp khởi đầu ngày mới tốt hơn
1. Ăn sáng bằng đồ ăn để qua đêm
Nhiều gia đình có thói quen tận dụng thức ăn từ tối hôm trước cho bữa sáng nhằm tiết kiệm thời gian và tránh lãng phí. Dù được bảo quản trong tủ lạnh, việc sử dụng thực phẩm để qua đêm vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu bảo quản hoặc hâm nóng không đúng cách.
Một số thực phẩm như cơm, hải sản và rau xanh có thể làm tăng hàm lượng nitrit trong quá trình bảo quản. Trong một số điều kiện nhất định, nitrit có thể tham gia hình thành nitrosamine – nhóm hợp chất được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư trong các nghiên cứu thực nghiệm.
Ngoài ra, tủ lạnh chứa nhiều loại thực phẩm khác nhau nên nếu bảo quản không đúng cách có thể xảy ra lây nhiễm chéo vi khuẩn, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa.
2. Thịt chế biến sẵn
Xúc xích, thịt xông khói, giăm bông hay lạp xưởng là những món ăn sáng tiện lợi được nhiều người lựa chọn. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thực phẩm được các tổ chức y tế khuyến cáo nên hạn chế sử dụng thường xuyên.
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc WHO đã xếp thịt chế biến sẵn vào Nhóm 1 – nhóm có đủ bằng chứng về khả năng làm tăng nguy cơ ung thư ở người, đặc biệt là ung thư đại trực tràng. Trong quá trình tiêu hóa, nitrit dùng để bảo quản thịt có thể kết hợp với các hợp chất khác để tạo thành nitrosamine.
Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), tiêu thụ khoảng 50 g thịt chế biến sẵn mỗi ngày (tương đương một cây xúc xích) có liên quan đến việc tăng khoảng 18% nguy cơ ung thư đại trực tràng.
3. Đồ chiên rán
Bánh quẩy, bánh rán, gà rán hay khoai tây chiên là những món ăn sáng phổ biến nhưng không phải lựa chọn lý tưởng, nhất là khi ăn lúc bụng đói.
Quá trình chiên ở nhiệt độ cao trong thời gian dài có thể làm giảm hàm lượng vitamin và khoáng chất tự nhiên của thực phẩm, đồng thời tạo ra một số hợp chất như acrylamide hoặc benzopyrene trong những điều kiện chế biến nhất định. Đây đều là các chất được giới khoa học quan tâm vì có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe nếu tiếp xúc lâu dài.
Nghiên cứu của Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ) cũng cho thấy việc thường xuyên tiêu thụ đồ chiên rán có liên quan đến tăng phản ứng viêm trong cơ thể, đồng thời làm tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch.
4. Đồ ăn vặt và thực phẩm nhiều đường
Bánh quy, bánh ngọt, bim bim hay sô-cô-la thường được nhiều người lựa chọn để ăn sáng vì tiện lợi. Tuy nhiên, nhóm thực phẩm này thường chứa nhiều đường và chất béo nhưng lại ít chất xơ, vitamin và protein.
Việc tiêu thụ nhiều đường bổ sung trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ kháng insulin, béo phì và đái tháo đường type 2. Một số nghiên cứu cũng cho thấy tình trạng rối loạn chuyển hóa và nồng độ insulin cao kéo dài có thể tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của một số loại ung thư. Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy ăn đường trực tiếp "nuôi" tế bào ung thư nhiều hơn tế bào bình thường.
Ăn sáng thế nào để tốt cho sức khỏe?
Để bữa sáng cung cấp đủ năng lượng và hỗ trợ sức khỏe, bạn nên lưu ý:
- Ăn đúng thời điểm: Nên ăn sáng trong vòng một giờ sau khi thức dậy, lý tưởng từ 6h30 đến 8h30.
- Bổ sung protein: Ưu tiên trứng, thịt nạc, ức gà, cá, đậu phụ hoặc các loại hạt để duy trì năng lượng và bảo vệ khối cơ.
- Tăng chất xơ: Bổ sung rau xanh và trái cây tươi để hỗ trợ tiêu hóa, cung cấp vitamin và chất chống oxy hóa.
- Chọn tinh bột tốt: Ưu tiên yến mạch, khoai lang, ngô hoặc gạo lứt thay cho tinh bột tinh chế để giúp no lâu và ổn định đường huyết.
- Ăn với lượng vừa phải: Bữa sáng nên cung cấp khoảng 25–30% tổng năng lượng trong ngày, tránh ăn quá no để hạn chế cảm giác nặng bụng và buồn ngủ.
- Một bữa sáng cân đối với đầy đủ tinh bột, protein, chất béo lành mạnh, chất xơ và vitamin không chỉ giúp duy trì năng lượng mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính khi được kết hợp với lối sống lành mạnh.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
