Tết Nguyên đán là dịp sum họp, nghỉ ngơi và di chuyển nhiều nhất trong năm. Nhưng với người có bệnh nền, những thay đổi đột ngột về sinh hoạt, ăn uống và thời tiết trong kỳ nghỉ dài ngày có thể khiến bệnh trở nặng nếu không chuẩn bị kỹ từ trước.
Những ngày cận Tết, nhiều người bận rộn dọn dẹp, mua sắm, chuẩn bị về quê hoặc đi du lịch. Nhịp sinh hoạt thay đổi, ăn uống thất thường, thức khuya nhiều hơn – những điều tưởng chừng nhỏ nhặt lại có thể ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe, đặc biệt với người có bệnh nền, đang sống chung với bệnh mạn tính.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người có bệnh nền như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính… là nhóm dễ gặp biến cố sức khỏe khi thói quen sinh hoạt bị xáo trộn hoặc khi phải di chuyển xa trong thời gian dài. Thực tế lâm sàng cho thấy, không ít trường hợp phải nhập viện ngay trong hoặc sau Tết do chủ quan với bệnh nền vốn "đang ổn định".
Theo đó, người có bệnh nền cần lưu ý:
1. Chủ động kiểm tra sức khỏe, không đợi "có vấn đề mới đi khám"
Bệnh nền ổn định không có nghĩa là an toàn tuyệt đối
Nhiều người cho rằng nếu thời gian gần đây không có triệu chứng bất thường thì có thể yên tâm ăn Tết. Tuy nhiên, người có bệnh mạn tính nên tái khám hoặc trao đổi với bác sĩ trước các kỳ nghỉ dài ngày, đặc biệt khi có kế hoạch đi xa hoặc sinh hoạt khác thường.
Việc khám trước Tết giúp người bệnh:
Đánh giá lại mức độ kiểm soát bệnh.
Điều chỉnh thuốc nếu cần.
Được tư vấn cụ thể về ăn uống, vận động, di chuyển trong dịp lễ…
Điều này đặc biệt quan trọng với người cao tuổi hoặc người có nhiều bệnh nền cùng lúc.
Khi nào nên thận trọng với kế hoạch đi xa?
Đối với những trường hợp người bệnh đang có: Huyết áp thường xuyên cao; đường huyết khó kiểm soát; hay khó thở, mệt nhiều, đau ngực… cần được bác sĩ đánh giá kỹ trước khi đi du lịch, đi máy bay hoặc về quê xa. Trong một số trường hợp, giảm lịch trình di chuyển hoặc ưu tiên nghỉ ngơi tại chỗ sẽ an toàn hơn là cố gắng "đi cho đủ Tết".
2. Thuốc men và hồ sơ y tế - Đừng để Tết làm gián đoạn điều trị
Thiếu thuốc – nguyên nhân phổ biến khiến bệnh trở nặng sau Tết
Thực tế cho thấy, nhiều ca nhập viện sau Tết có liên quan đến việc quên thuốc, thiếu thuốc hoặc tự ý thay đổi liều trong những ngày lễ. Do đó, người có bệnh nền cần chuẩn bị thuốc đủ dùng cho toàn bộ kỳ nghỉ, kèm vài ngày dự phòng, phòng trường hợp kẹt xe, hoãn chuyến hoặc khó mua thuốc đúng loại trong dịp Tết.
Người bệnh không nên: Bỏ thuốc vì "ăn uống khác ngày thường", tự giảm liều để "đỡ mệt", dùng thuốc theo lời mách không có chỉ định y tế…
Hồ sơ y tế – "phao cứu sinh" khi cần cấp cứu
WHO khuyến cáo người có bệnh mạn tính nên mang theo:
Danh sách bệnh đang điều trị.
Danh sách thuốc, liều dùng.
Thông tin dị ứng thuốc (nếu có).
Thẻ bảo hiểm y tế…
Những giấy tờ này đặc biệt hữu ích khi người bệnh cần cấp cứu hoặc khám bệnh ở nơi không quen thuộc, giúp bác sĩ nắm nhanh tình trạng sức khỏe và tránh sai sót trong điều trị
3. Người có bệnh nền kiểm soát ăn uống, sinh hoạt trong Tết
WHO chỉ ra rằng, trong các dịp lễ kéo dài, ăn quá nhiều muối, đường, chất béo và rượu bia là nguyên nhân phổ biến khiến bệnh mạn tính trở nặng, cụ thể:
Người tăng huyết áp dễ tăng huyết áp cấp khi ăn mặn.
Người đái tháo đường dễ tăng đường huyết do bánh mứt, nước ngọt.
Người bệnh tim mạch có nguy cơ rối loạn nhịp tim khi uống rượu bia...
Do đó, đối với người có bệnh nền (bệnh mạn tính) nên giữ chế độ ăn gần với ngày thường nhất có thể, ăn chậm, ăn vừa phải và không bỏ bữa
4. Nghỉ ngơi và phòng bệnh hô hấp
Tết thường rơi vào thời điểm giao mùa Đông – Xuân, khi các bệnh đường hô hấp gia tăng. WHO lưu ý, người có bệnh nền cần:
Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya liên tục.
Hạn chế tụ tập đông người nếu đang mệt hoặc có triệu chứng hô hấp.
Đeo khẩu trang nơi đông người, giữ vệ sinh tay…
Những biện pháp đơn giản này đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh và biến chứng nặng ở nhóm nguy cơ cao.
Bách Nguyên (Theo SKĐS)
