Hôm qua (2/5), tại Di tích Lãn Ông Hoàn Kiếm, Hà Nội, hơn 300 khán giả yêu nghệ thuật truyền thống và đông đảo du khách quốc tế đã được thưởng lãm và trải nghiệm sâu sắc về dòng tranh dân gian Hàng Trống thông qua sự kiện “Họa Sắc Kinh Kỳ - The Heritage of Hang Trong Art”.
Đây là dự án do nhóm sinh viên Khoa Truyền thông và Văn hóa đối ngoại - Học viện Ngoại giao khởi xướng, với sự bảo trợ và đồng hành của Ban Quản lý Hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội cùng Câu lạc bộ Tinh hoa Nghề Việt.
Tranh Lý Ngư Vọng Nguyệt
Trong ký ức của người Hà Nội xưa, mỗi dịp Tết đến xuân về, những bức tranh Hàng Trống rực rỡ sắc màu lại được treo trang trọng trong gian nhà, như một phần không thể thiếu của hồn cốt Tràng An. Từ những bức “Tứ Bình”, “Ngũ Hổ” đến “Hứng Dừa” hay “Lý Ngư Vọng Nguyệt”, tranh Hàng Trống không chỉ là vật trang trí, mà là tiếng nói của tín ngưỡng, của thẩm mỹ và của cả một lối sống thanh lịch mà người Hà Nội gốc luôn trân trọng gìn giữ.
Tranh Tết Tứ bình: Tùng – Cúc – Trúc – Mai tượng trưng cho 4 mùa trong một năm và cũng tượng trưng cho những đức tính, phẩm chất của người quân tử
Tuy nhiên, ẩn sau vẻ đẹp ấy là một thực tế đáng trăn trở: di sản này đang dần đứng trước nguy cơ bị gọi nhầm tên hoặc lãng quên. Việc một bức tranh kinh điển như “Lý ngư vọng nguyệt” thường bị gọi sai dòng tranh hoặc nhầm về nguồn gốc là minh chứng cho sự mai một của một di sản quý tộc bậc nhất kinh kỳ. Chính sự “mơ hồ” này trong tâm trí đại chúng đã thôi thúc nhóm sinh viên Ngoại giao hành động để trả lại vị thế xứng đáng cho dòng tranh quý tộc bậc nhất kinh kỳ. Sự kiện trải nghiệm thực tế tranh Hàng Trống Họa Sắc Kinh Kỳ là cơ hội tuyệt vời để công chúng hiểu sâu sắc hơn về giá trị của một di sản đang đứng trước nguy cơ bị gọi nhầm tên hoặc lãng quên.
Không gian Khai mạc Triển lãm và Workshop làm tranh Hàng Trống "Họa Sắc Kinh Kỳ - The Heritage of Hang Trong Art"
Để thực sự chạm tới thế hệ trẻ, thay vì chỉ bảo tồn tranh Hàng Trống theo lối truyền thống, nhóm đã chọn một hướng đi táo bạo hơn: kể lại câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ của điện ảnh và trải nghiệm sống động. “Họa Sắc Kinh Kỳ – The Heritage of Hàng Trống Art” được xây dựng xoay quanh hai sứ mệnh cốt lõi: một là đưa tranh Hàng Trống lên nền tảng số qua chuỗi phim tài liệu ngắn với phong cách trẻ trung, sáng tạo để người trẻ được gặp gỡ di sản theo cách của riêng mình; hai là tạo ra không gian triển lãm kết hợp trải nghiệm thực hành, nơi công chúng không chỉ ngắm tranh mà còn được trực tiếp chạm tay vào từng nét vẽ, từng lớp màu của dòng tranh đã đồng hành cùng người Hà Nội qua bao thế hệ.
Tại sự kiện, người tham dự không chỉ ngắm nhìn các tác phẩm kinh điển như Phật Bà Quan Âm, Ngũ Hổ, Tố Nữ, mà còn được lắng nghe những chia sẻ tâm huyết về kỹ thuật "vờn màu" độc bản, một quy trình đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn để tạo nên độ đậm nhạt uyển chuyển đặc trưng mà không dòng tranh nào có được.
Du khách quốc tế bày tỏ sự hứng thú với quy trình làm tranh Hàng Trống
Điểm nhấn khác biệt của “Họa Sắc Kinh Kỳ” nằm ở tính kết nối rộng rãi, xóa nhòa khoảng cách thế hệ và ngôn ngữ. Không chỉ thu hút đông đảo các bạn trẻ Gen Z tới tìm hiểu cội nguồn, triển lãm còn đón tiếp rất nhiều vị khách quốc tế với những góc nhìn đầy cảm hứng. Oskar Nilsson - một du khách người Thụy Điển tham gia trải nghiệm đã xúc động chia sẻ: “The setting here is breathtakingly authentic. It’s the perfect backdrop to learn about Hang Trong art. Beyond the beautiful colors, I’ve gained a true understanding of Vietnamese heritage and the passion that the younger generation has for preserving it”.
Tạm dịch: “Bối cảnh ở đây chân thực đến kinh ngạc, là phông nền hoàn hảo để tìm hiểu về tranh Hàng Trống. Bên cạnh những màu sắc rực rỡ, tôi đã thực sự hiểu về di sản Việt Nam và niềm đam mê mà thế hệ trẻ dành cho việc bảo tồn những giá trị này”.
Họa sĩ Trần Quốc Đức chia sẻ trên tập 2 của chuỗi phim tài liệu
Sự hào hứng của bạn bè quốc tế và niềm tự hào trong ánh mắt của người trẻ Việt khi lần đầu được trực tiếp “chạm” vào di sản đã khẳng định mạnh mẽ tư duy đổi mới của dự án. Nói về sự chuyển mình này, Họa sĩ Trần Quốc Đức chia sẻ trong tập 2 của chuỗi phim tài liệu: “Nghệ thuật là cái gì đó đang tiếp diễn, nó đang phải sống. Như cuộc sống của chúng ta vậy, tranh cũng cần có sự biến đổi. Nếu mà một vật quá tĩnh thì sẽ dừng lại và không phát triển nữa”.
Khán giả chăm chú quan sát quá trình in mộc bản được hướng dẫn bởi Họa sĩ Trần Quốc Đức
Dẫu vậy, hành trình “đưa tranh ra khỏi tủ kính” không hề thiếu những thách thức. Bạn Hà Anh Tuấn - trưởng nhóm dự án chia sẻ: “Số lượng nghệ nhân làm Tranh Hàng Trống còn lại không nhiều, việc tìm kiếm và kết nối cũng đặt ra không ít khó khăn. Các tác phẩm tranh Hàng Trống hiện nay tương đối hiếm, giá trị cao và không phổ biến trên thị trường, khiến quá trình tiếp cận, mượn tranh và nghiên cứu thực tế gặp nhiều hạn chế. Việc chuyển tải một loại hình nghệ thuật mang đậm yếu tố tín ngưỡng và truyền thống sang các hình thức thể hiện hiện đại cũng đặt ra yêu cầu cân bằng giữa sáng tạo và tôn trọng nguyên bản. Đây là bài toán mà nhóm liên tục thử nghiệm và điều chỉnh trong suốt quá trình thực hiện”.
Bạn nhỏ tham gia workshop
Thông qua “Họa Sắc Kinh Kỳ”, nhóm sinh viên Học viện Ngoại giao khẳng định: Người trẻ không hề thờ ơ với di sản, họ chỉ đang tìm kiếm những cách thức mới để tiếp nhận nó. Khi những giá trị cũ được kể lại bằng ngôn ngữ sáng tạo và đầy rung cảm, di sản sẽ thực sự sống lại không chỉ trong tủ kính, mà trong đôi tay và trái tim của thế hệ tương lai. Sự kiện là minh chứng rõ nét cho việc thế hệ trẻ hôm nay chính là những "đại sứ văn hóa" năng động nhất, dám kể lại những điều cũ kỹ bằng một diện mạo mới: trẻ trung hơn, lan tỏa hơn và đầy tự hào.
Người tham gia chăm chú thử kỹ thuật “vờn màu” trên tranh Hàng Trống
Sự kiện là một minh chứng rõ nét cho việc thế hệ trẻ hôm nay chính là những "đại sứ văn hóa" năng động nhất. Họ không chỉ giữ gìn quá khứ mà còn dám kể lại những điều cũ kỹ bằng một diện mạo mới: trẻ trung hơn, lan tỏa hơn và đầy tự hào.
Linh An
