Từng mọc hoang ven ruộng, bờ vườn và gắn liền với ký ức tuổi thơ ở nông thôn Việt Nam, quả tầm bóp nay lại xuất hiện trong các siêu thị châu Âu với mức giá cao, trở thành một loại thực phẩm được săn đón.
Từng là loài cây mọc hoang quen thuộc ở các vùng quê Việt Nam, tầm bóp nay lại trở thành một mặt hàng có giá trị cao tại thị trường châu Âu, khiến nhiều người bất ngờ về loại quả dân dã này.
Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, cây tầm bóp (còn gọi là thù lù, lồng đèn hay bùm bụp) vốn phân bố rộng rãi ở Việt Nam, thường mọc hoang ven ruộng, bờ vườn và gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ nông thôn. Quả của cây có lớp vỏ mỏng bao bọc bên ngoài, tạo hình như một chiếc đèn lồng nhỏ rất đặc trưng.
Điều thú vị là ở nhiều quốc gia châu Âu, loại quả dân dã này lại được bày bán trong siêu thị với mức giá khá cao. Tại Anh, quả tầm bóp có thể dao động từ khoảng 12,5 đến 20 bảng/kg (tương đương 450.000–700.000 đồng), thậm chí đắt hơn nhiều loại trái cây phổ biến như táo, nho hay dâu tây, và có thời điểm còn vượt giá một số loại trái cây nhập khẩu cao cấp.
Khoảng năm 2017, hình ảnh tầm bóp được bày bán trong siêu thị Nhật Bản từng gây chú ý lớn trên mạng xã hội. Tại một siêu thị ở tỉnh Tokushima, một khay 100g tầm bóp được bán với giá khoảng 338 yên (tương đương 70.000 đồng), khiến nhiều người bất ngờ khi so với hình ảnh “cây dại không mất tiền mua” ở Việt Nam.
Không chỉ được bán tươi, tại Nhật Bản và một số quốc gia khác, tầm bóp còn được đóng gói sấy khô hoặc chế biến, bày bán như một sản phẩm cao cấp. Người tiêu dùng thường sử dụng loại quả này như thực phẩm hỗ trợ sức khỏe hoặc trong chế độ ăn kiêng.
Không chỉ có giá trị thương mại, tầm bóp còn được xem là một dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền. Theo Đông y, cây có tính mát, vị hơi đắng, lành tính và có thể sử dụng toàn bộ các bộ phận từ thân, lá đến quả. Dược tính của cây được cho là giúp thanh nhiệt, lợi thấp, tiêu đờm, giảm ho, hỗ trợ tiêu viêm và làm mềm các khối cứng trong cơ thể.
Trong dân gian, rau và quả tầm bóp thường được dùng để hỗ trợ điều trị ho kéo dài, viêm họng, đờm nhiều. Nhờ khả năng thanh nhiệt, giải độc, loại cây này còn được ứng dụng trong hỗ trợ cải thiện các vấn đề về mụn nhọt và viêm da.
Ở góc nhìn hiện đại, nhiều nghiên cứu quốc tế cũng ghi nhận tiềm năng sinh học của cây tầm bóp. Các công trình tại University of Houston và National Cheng Kung University đã phát hiện trong cây có các hợp chất như physalin và physagulin, được đánh giá có khả năng hỗ trợ tăng cường miễn dịch, kháng viêm, tiềm năng ức chế một số tế bào ung thư và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Về dinh dưỡng, quả tầm bóp chứa nhiều chất xơ, protein, đường tự nhiên, cùng hàm lượng vitamin C dồi dào và các khoáng chất thiết yếu như sắt, kẽm, magie, canxi và phốt pho. Nhờ đó, việc bổ sung loại quả này trong khẩu phần ăn có thể góp phần tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ phòng ngừa thiếu vitamin C – nguyên nhân có thể dẫn đến bệnh scorbut với các biểu hiện như chảy máu chân răng hay chậm lành vết thương.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cũng khuyến cáo không phải ai cũng nên sử dụng tầm bóp. Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, người có cơ địa dị ứng với thảo mộc, hoặc từng phản ứng với các loại cây họ cà nên thận trọng khi dùng để đảm bảo an toàn.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
