Cũng giống như phụ nữ trải qua sự suy giảm nội tiết tố estrogen và progesterone trong thời kỳ mãn kinh, nam giới cũng bị suy giảm tự nhiên về nồng độ testosterone khi già đi.
Suy giảm nội tiết tố nam (testosterone) là vấn đề sức khỏe ngày càng trẻ hóa. Nhận biết sớm các dấu hiệu không chỉ giúp phái mạnh bảo vệ bản lĩnh đàn ông mà còn chủ động tiếp cận các giải pháp khắc phục an toàn, hiệu quả thay vì tự ý sử dụng các sản phẩm hỗ trợ trôi nổi.
Theo ThS. BSNT Thiều Sĩ Sắc - chuyên gia Nam học và Tiết niệu, Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức, trong cơ thể con người tồn tại nhiều loại nội tiết tố quy định nam tính về mặt sinh học, thường gọi là "nội tiết tố nam" hay androgen. Testosterone là một trong các loại nội tiết tố nam đó và cũng là loại quan trọng nhất. Nó giúp tăng sức mạnh cơ bắp, ham muốn tình dục và tăng cường sức mạnh của xương. Testosterone thấp có thể làm giảm ham muốn ở nam giới.
1. Vai trò của testosterone và dấu hiệu suy giảm nội tiết tố
Testosterone là hormone giới tính quan trọng nhất, định hình sức khỏe toàn diện của nam giới. Nó giữ vai trò quyết định với chức năng sinh lý, chất lượng tinh trùng, duy trì mật độ xương, phát triển cơ bắp, điều hòa phân bố mỡ và trạng thái tâm lý. Các dấu hiệu của testosterone thấp (suy giảm chức năng sinh dục) ở nam giới có thể liên quan đến đời sống tình dục, năng lượng và những thay đổi về thể chất.
Khi nồng độ nội tiết tố này sụt giảm (hội chứng mãn dục nam), cơ thể sẽ đối mặt với sự thay đổi toàn diện, biểu hiện rõ qua 3 nhóm chính:
Về sinh lý: Sụt giảm ham muốn rõ rệt, rối loạn cương dương, ít xuất hiện các cơn cương cứng tự phát (đặc biệt vào buổi sáng) và nguy cơ hiếm muộn do chất lượng tinh trùng giảm sút.
Về thể chất: Cơ thể mệt mỏi, mất năng lượng, rụng lông, teo cơ bắp. Trái lại, mỡ thừa tích tụ nhiều ở vùng bụng và ngực. Nam giới cũng có thể trải qua các cơn bốc hỏa, vã mồ hôi, đi kèm nguy cơ loãng xương cao.
Về tâm lý: Thường xuyên mất ngủ, khó tập trung làm việc, tâm trạng dễ chán nản, cáu gắt hoặc thậm chí rơi vào trầm cảm.
Khi mức nội tiết tố testosterone xuống quá thấp, nam giới có thể có triệu chứng khó chịu và ảnh hưởng đến sức khỏe.
2. Nguyên nhân gây suy giảm testosterone
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng suy giảm testosterone ở nam giới là quá trình lão hóa tự nhiên. Tốc độ suy giảm có thể khác nhau, nhưng nhìn chung là diễn ra từ từ, với mức giảm khoảng 1 - 2% mỗi năm bắt đầu từ khoảng 40 tuổi.
Ngoài yếu tố tuổi tác, các yếu tố sức khỏe khác cũng có thể khiến nồng độ testosterone giảm nhanh hơn hoặc sớm hơn bình thường. Các yếu tố này có thể được chia thành hai nhóm:
Bệnh lý và tổn thương: Các bệnh lý viêm nhiễm tại tinh hoàn, di chứng chấn thương, hóa trị, xạ trị hoặc bệnh lý di truyền làm ảnh hưởng trực tiếp đến "nhà máy" sản xuất hormone. Sự rối loạn chức năng của tuyến yên và vùng dưới đồi cũng làm gián đoạn việc tổng hợp hormone.
Lối sống và bệnh nền: Tình trạng thừa cân béo phì, căng thẳng kéo dài (stress), lạm dụng rượu bia và hút thuốc lá. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc giảm đau kéo dài hoặc mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp cũng là "thủ phạm" giấu mặt làm suy kiệt nội tiết tố.
3. Chẩn đoán và giải pháp khắc phục hiệu quả
Khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, việc tự mua thuốc điều trị là vô cùng nguy hiểm, vì vậy cần đến cơ sở y tế để được xét nghiệm máu chuyên sâu. Do testosterone thay đổi theo nhịp sinh học, xét nghiệm thường bắt buộc thực hiện vào buổi sáng sớm (từ 7h - 9h) khi lượng hormone đạt đỉnh và cần lặp lại vào các ngày khác nhau để có chẩn đoán chính xác nhất.
Dựa vào kết quả, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ cá nhân hóa:
Liệu pháp thay thế testosterone (TRT): Được chỉ định qua đường tiêm, gel bôi ngoài da hoặc miếng dán. Phương pháp này cải thiện triệu chứng nhanh chóng nhưng cần bác sĩ giám sát chặt chẽ định kỳ để phòng ngừa rủi ro cho tuyến tiền liệt và hệ tuần hoàn.
Bảo tồn khả năng sinh sản: Vì TRT có thể ức chế quá trình sinh tinh, nam giới đang có kế hoạch sinh con sẽ được dùng các loại thuốc chuyên biệt để kích thích cơ thể tự sản xuất hormone mà không làm hỏng tinh trùng.
Thay đổi lối sống: Đây là nền tảng điều trị bền vững nhất. Tăng cường vận động (đặc biệt là các bài tập kháng lực), ăn uống khoa học, kiểm soát căng thẳng, ngủ đủ giấc và duy trì mức cân nặng hợp lý là cách an toàn nhất để vực dậy nồng độ testosterone tự nhiên.
Bách Nguyên (Theo SKĐS)
