Dù duy trì chế độ ăn chay nhiều năm nhằm nâng cao sức khỏe, anh Hầu, 27 tuổi, vẫn bất ngờ khi được chẩn đoán ung thư đại trực tràng giai đoạn muộn.
Anh Hầu, 27 tuổi, sống tại Trung Quốc, vừa nhận kết quả chẩn đoán ung thư đại trực tràng ở giai đoạn nặng, với các tế bào ác tính đã di căn tới các hạch bạch huyết. Trước tin dữ, anh không khỏi bàng hoàng: "Tôi ăn rất nhiều rau xanh, duy trì chế độ ăn chay lâu năm, không thể nào mắc ung thư đại trực tràng được". Từ lâu, anh xem ăn chay trường như một “lá bùa hộ mệnh” cho sức khỏe và tin rằng bác sĩ có thể đã nhầm lẫn.
Các chuyên gia cho biết, dù thiếu chất xơ là một trong những nguyên nhân gây bệnh lý đường tiêu hóa, nhưng yếu tố quan trọng quyết định sức khỏe lại nằm ở cách lựa chọn thực phẩm và chế biến món ăn. Trong trường hợp của anh Hầu, việc ăn chay kéo dài nhiều năm không đồng nghĩa với việc an toàn tuyệt đối; thực tế, anh mắc phải những sai lầm nghiêm trọng trong cách ăn uống, dẫn đến hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng nặng nề.
Đáng lo ngại, anh còn chủ quan với các dấu hiệu cảnh báo của cơ thể. Khi xuất hiện đau bụng âm ỉ, chán ăn, sụt cân hoặc đi ngoài ra máu, anh lại nghĩ mình chỉ bị trĩ – căn bệnh phổ biến ở người ngồi nhiều – và bỏ qua. Chỉ đến khi cơn đau trở nên dữ dội, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt, anh mới đi khám thì bệnh đã tiến triển đến giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
3 sai lầm khi ăn chay có thể “hại hơn ăn thịt”
Bác sĩ Chen Chou Cheng cảnh báo, mặc dù ăn chay có nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng nếu thực hiện sai cách như trường hợp của anh Hầu, hậu quả có thể rất nghiêm trọng, thậm chí còn nguy hiểm hơn ăn thịt đỏ điều độ. Theo bác sĩ, có ba thói quen ăn chay sai lầm mà người trẻ thường mắc phải, lâu dài sẽ tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng:
1. Ưa chuộng đồ chiên rán ngập dầu
Để tăng cảm giác ngon miệng, nhiều người ăn chay như anh Hầu thường xuyên xào hoặc chiên ngập dầu các loại rau củ, đậu hũ. Bác sĩ Chen nhấn mạnh: “Dầu ăn khi bị đun ở nhiệt độ cao sẽ sinh ra các chất gây ung thư như acrylamide và các gốc tự do”. Việc nạp quá nhiều chất béo chuyển hóa không chỉ dẫn đến béo phì mà còn tạo gánh nặng oxy hóa lớn cho hệ tiêu hóa, làm tăng nguy cơ hình thành khối u, thậm chí cao hơn cả người ăn thịt nếu ăn uống thiếu cân bằng.
Để tăng cảm giác ngon miệng, nhiều người ăn chay như anh Hầu thường xuyên xào hoặc chiên ngập dầu các loại rau củ, đậu hũ.
2. Ăn quá nhiều tinh bột tinh chế
Do tránh thịt, nhiều người ăn chay có thói quen tiêu thụ nhiều cơm trắng, mì sợi, bánh mì tinh chế để đảm bảo năng lượng cho công việc và học tập. Tuy nhiên, tinh bột tinh chế thiếu chất xơ, làm đường huyết tăng nhanh, gây viêm mạn tính. Khi thiếu chất xơ, nhu động ruột kém hiệu quả, chất thải lưu lại lâu trong đại tràng, tạo điều kiện cho độc tố phá hủy niêm mạc ruột, từ đó hình thành khối u.
3. Lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn (đồ chay giả mặn)
Đây là sai lầm phổ biến ở người trẻ ăn chay hiện nay. Các sản phẩm công nghiệp này được chế biến để có hương vị giống thịt, nhưng chứa nhiều chất phụ gia, phẩm màu, muối và chất bảo quản. Bác sĩ Chen cảnh báo: “Tiêu thụ lâu dài những chất này sẽ là ‘ngòi nổ’ gây đột biến tế bào, hình thành polyp và tiến triển thành ung thư”.
5 dấu hiệu cảnh báo ung thư đại trực tràng cần chú ý
Theo thống kê, hơn 60% bệnh nhân chỉ phát hiện ung thư ở giai đoạn 3–4 do nhầm lẫn với bệnh trĩ. Bác sĩ Chen đưa ra một ví dụ điển hình: một phụ nữ 50 tuổi chủ quan khi thấy đi ngoài ra máu kéo dài 6 tháng, đến khi khám bệnh thì khối u đã gây tắc ruột ở giai đoạn III.
Để phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bạn cần chú ý 5 dấu hiệu sau:
Thay đổi thói quen và hình dạng phân: Táo bón, tiêu chảy xen kẽ hoặc phân nhỏ, dẹt kéo dài hơn 2 tuần.
Cảm giác mót rặn giả: Thường xuyên buồn đi đại tiện nhưng không ra phân, cảm giác nặng vùng hậu môn.
Có máu trong phân: Máu do ung thư thường đỏ sẫm hoặc tím đen, lẫn chất nhầy, khác với máu đỏ tươi của trĩ.
Đau bụng quặn thắt: Đầy hơi, chướng bụng, đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân do khối u gây tắc nghẽn.
Sụt cân và mệt mỏi: Cơ thể xanh xao, sút cân đột ngột do tế bào ác tính tiêu thụ năng lượng và gây thiếu máu mạn tính.
Nhận biết sớm những dấu hiệu này, kết hợp chế độ ăn chay khoa học, đầy đủ chất xơ và hạn chế đồ chiên, tinh bột tinh chế, thực phẩm chế biến sẵn, sẽ giúp bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa và phòng ngừa ung thư đại trực tràng hiệu quả.
Bách Nguyên (Theo PNTD)
