Tuổi thọ không chỉ phụ thuộc vào yếu tố di truyền mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ lối sống hằng ngày. Theo chuyên gia, những thói quen tưởng chừng vô hại như ngồi quá lâu, ăn uống thiếu lành mạnh hay ngủ thất thường đều có thể làm tăng nguy cơ tử vong sớm.
Tuổi thọ chịu ảnh hưởng lớn từ lối sống
Nhiều người cho rằng tuổi thọ chủ yếu do gen quyết định. Tuy nhiên, theo Bradley Elliott, chuyên gia Sinh lý học lão hóa tại Đại học Westminster (Anh), các nghiên cứu về những cộng đồng sống thọ cho thấy lối sống hằng ngày có thể tạo nên sự khác biệt đáng kể đối với sức khỏe và tuổi thọ.
Nếu muốn tăng cơ hội sống khỏe, sống lâu, dưới đây là 4 thói quen nên thay đổi càng sớm càng tốt.
1. Ngồi quá lâu, ít vận động
Ngồi nhiều là một trong những thói quen phổ biến làm gia tăng nguy cơ tử vong sớm.
Theo chuyên gia Bradley Elliott, nhiều nghiên cứu cho thấy chỉ cần tăng từ mức gần như không vận động lên khoảng 75 phút đi bộ nhanh mỗi tuần cũng có thể giúp kéo dài tuổi thọ trung bình thêm khoảng 2 năm.
Đáng chú ý, việc tập thể dục hằng ngày vẫn chưa đủ để bù đắp hoàn toàn tác hại của việc ngồi liên tục nhiều giờ. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra lối sống ít vận động có liên quan đến nguy cơ tử vong sớm do nhiều nguyên nhân khác nhau.
Các chuyên gia khuyến nghị nên đứng dậy vận động sau mỗi khoảng 30 phút ngồi liên tục, tranh thủ đi bộ, leo cầu thang hoặc di chuyển nhiều hơn trong ngày. Đồng thời, hãy duy trì ít nhất 30 phút vận động cường độ vừa vào hầu hết các ngày trong tuần.
2. Ăn ít rau, tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến
Chế độ ăn uống là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sức khỏe lâu dài.
Một nghiên cứu theo dõi gần 100.000 người trong suốt 30 năm cho thấy những người bước sang tuổi 70 mà vẫn khỏe mạnh, không mắc bệnh mạn tính thường có điểm chung là ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và đậu.
Ngược lại, họ tiêu thụ ít chất béo chuyển hóa, thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, đồ chiên rán và thực phẩm chứa nhiều đường.
Theo chuyên gia Bradley Elliott, điều này không có nghĩa mọi người phải ăn chay hoặc loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ. Điều quan trọng là xây dựng chế độ ăn cân bằng với tỷ lệ thực phẩm lành mạnh chiếm ưu thế.
Ngoài thành phần bữa ăn, thời điểm và lượng thức ăn cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình lão hóa. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy hạn chế calo hoặc áp dụng nhịn ăn gián đoạn có thể kéo dài tuổi thọ. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu dài hạn trên người để đưa ra kết luận chắc chắn.
3. Ngủ thất thường
Không chỉ thời lượng ngủ, chất lượng và sự ổn định của giấc ngủ cũng ảnh hưởng đến tuổi thọ.
Theo một nghiên cứu trên khoảng 500.000 người tại Anh, những người có lịch ngủ không đều đặn có nguy cơ tử vong sớm cao hơn 50% so với nhóm duy trì giờ ngủ ổn định.
Một số nghiên cứu khác cũng ghi nhận người làm việc theo ca có nguy cơ đột quỵ cao hơn so với người có lịch sinh hoạt bình thường.
Theo khuyến nghị của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), người trưởng thành nên ngủ từ 7–9 giờ mỗi đêm, đồng thời cố gắng duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối cố định để hỗ trợ sức khỏe lâu dài.
4. Để căng thẳng kéo dài
Căng thẳng kéo dài cũng được xem là một trong những yếu tố làm gia tăng nguy cơ tử vong sớm.
Theo chuyên gia Bradley Elliott, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy những sang chấn tâm lý từ sớm như mất người thân, bị bỏ bê hoặc lạm dụng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nhiều năm sau. Những trải nghiệm này có thể làm gia tăng tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể – yếu tố liên quan đến nhiều bệnh lý và nguy cơ tử vong sớm.
Ở chiều ngược lại, những người có khả năng thích ứng tốt với căng thẳng thường có nguy cơ tử vong thấp hơn. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận chỉ sau khoảng 8 tuần tập yoga thường xuyên, khả năng phục hồi tâm lý ở người lớn tuổi đã được cải thiện đáng kể.
Bên cạnh đó, các mối quan hệ xã hội cũng đóng vai trò quan trọng đối với tuổi thọ. Người trên 65 tuổi duy trì giao tiếp xã hội hằng ngày có khả năng sống thêm ít nhất 5 năm cao gấp 3 lần so với những người hầu như không tham gia các hoạt động xã hội.
Muốn sống thọ, hãy thay đổi từ những thói quen nhỏ
Theo các chuyên gia, tuổi thọ không phụ thuộc hoàn toàn vào yếu tố di truyền mà chịu ảnh hưởng lớn từ những lựa chọn trong cuộc sống hằng ngày. Duy trì vận động thường xuyên, ăn uống cân bằng, ngủ đúng giờ, kiểm soát căng thẳng và giữ các mối quan hệ xã hội tích cực là những nền tảng quan trọng giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng cơ hội sống khỏe, sống lâu.
Bách Nguyên (Tổng hợp)
